EMOTIONELE VOLWASSENHEID VOOR MANNEN

Emotionele volwassenheid betekent niet dat je altijd rustig bent of nooit negatieve emoties hebt. Het betekent dat je emoties kunt herkennen, begrijpen en er op een manier mee omgaat die goed is voor jezelf én voor anderen.

Gevoel en emotie zijn niet hetzelfde

We gebruiken de woorden gevoel en emotie vaak door elkaar maar er is een belangrijk verschil.
Veel van wat we vaak gevoel noemen is eigenlijk een emotie.

Emoties zijn altijd secundair: je hoort iets, je ziet, leest, denkt, voelt iets, of iemand doet wat en er is een natuurlijke reactie, een emotie.
Irrationeel gevoel is daarentegen primair en komt uit het niets. Het is iets onbekends dat zich manifesteert. Plotseling voel je iets, weet je iets, zie je een nieuwe mogelijkheid, enz. En dit roept als reactie vaak emoties op.

Emoties

Zoals de naam al zegt: emotie drukt een beweging uit, emoties zijn wensen:
• Angst, de wens om te vluchten.
• Boosheid, de wens om te vechten.
• Melancholie, de wens om te veranderen.
• Vreugde, de wens om leven.

Dit zijn allemaal pure, positieve emoties. Waarom positief? Omdat ze je leiden naar nieuw weten, nieuwe zelfkennis, als je ze bewust weet te gebruiken. Ze geven immers aan waar je het antwoord zoeken moet. Het zijn richtingaanwijzers.

Gemengde emoties doen dat niet; ze zijn negatief totdat je ze uit elkaar weet te halen. Irritatie bijvoorbeeld is boosheid gemengd met tenminste één andere pure emotie. Met alle pure-emotie-bestanddelen moet je apart werken. De meeste emoties die mensen ervaren zijn gemengd en leiden nergens toe totdat je geleerd hebt de angst, boosheid en melancholie (en soms vreugde) erin te onderkennen. Hier moet je goed in worden.

Verschil tussen mannen en vrouwen

Vrouwen zijn over het algemeen beter in contact met hun emoties.
Wat tegenwoordig vaak gezegd wordt is dat het met opvoeding te maken heeft.

Dit is het verhaal:

Veel mannen zijn opgegroeid met boodschappen als niet zeuren, sterk zijn, niet huilen, los het zelf op, prestaties zijn belangrijk, emoties zijn privé, kwetsbaarheid is riskant en hulp vragen is een teken van zwakte. Daardoor ontwikkelden sommige mannen vooral vaardigheden in problemen oplossen, rationeel denken en controle houden, maar minder in emoties herkennen, gevoelens delen, verbinding maken.

Maar een minder bekende en diepere oorzaak is dat vrouwen (in vrouwelijke modus) van nature primair voelend zijn omdat ze, in tegenstelling to mannen, in het onbekende zitten. Irrationele gevoelens roepen emoties op waar ze relatief gemakkelijk expressie aan geven. Maar het is moeilijk voor hen in voor mannen begrijpelijke termen uit te leggen wat het is wat er onder zit, wat ze oppikt, voelt. Wat haar bijv. stoort. Want een gevoel is niet concreet, het is iets onbekends. Ze voelen iets wat niet helemaal of gemakkelijk onder woorden te brengen valt.

Ze willen dat mannen het horen en serieus nemen maar de ervaring is dat die dat vaak niet doen. En dit is ook vaak de klacht van de vrouw: je luistert niet, je begrijpt me niet.

Bij ons mannen werkt het namelijk anders: wij zijn primair denkend en doelgericht. Wat moeten we met zo’n vaag gevoel. En in plaats van de tijd te nemen om te onderzoeken wat ze brengt doen we het af, of maken veronderstellingen die nergens op slaan en komen met een ‘oplossing’.

En we doen min of meer hetzelfde met onze eigen emoties. We onderdrukken ze als ze ons ongemak bezorgen of we leven ze ongefilterd uit.

Wat werkt voor mannen?

Wat is nodig? Mannen moeten leren zich bewust te worden welke (pure) emoties ze voelen.
Maar er gewoon expressie aan geven is geen goede zaak: wat werkt voor vrouwen werkt niet voor mannen. Omdat we dan meestal chaos creëren bij de vrouw.

Als man, als actieve polariteit, moeten wij bezig zijn het onbekende in kaart te brengen. En omdat emoties richtingaanwijzers zijn, moeten wij hun boodschap bewust leren verstaan, praktisch maken.
Maar … dat kan om te beginnen alleen voelend. Gebruik je gevoel om emoties van jezelf of de ander te absorberen. Luister ernaar.

De emoties van onszelf geven ons dan zelfkennis.
De emoties van een ander, en zeker die van de vrouw, geven verdieping van de relatie en versterking van de polariteit.

In beide gevallen wordt iets dat nog onbekend was bekend: het wordt geankerd en is nu bruikbaar.

Maar hoe doe je dat dan precies?

Stel jezelf vragen

Kijk welke pure emoties spelen:

• • Angst: waar zijn we bang voor en is dat eigenlijk geen illusie? Meestal wel. Bewust met angst leren omgaan verruimt ons levensgebied. We worden moediger en vrijer.
  • Boosheid: vecht niet tegen de ander maar vecht voor klaarheid. Waar zijn we boos over, waar gaat het eigenlijk over? Kijk dieper, voorbij de aanleiding. Iets wat onbewust speelt wordt zo bewust. Je voelt het als je het te pakken hebt.
  • Melancholie. De boodschap is: het oude is voorbij, je moet je leven veranderen. Maar wat precies?

Emotionele volwassenheid voor mannen gaat dus veel verder dan het ontwikkelen van een breder emotioneel repertoire zoals vaak gezegd wordt. Het gaat over emoties leren verstaan en ze gebruiken om iets wat nog onbekend is bewust, bekend te maken.

Een voorbeeld

Een voorbeeld ontleend aan een ‘Journey of Adjustment’ van Théun Mares:

John en Barbara krijgen ruzie over iets en worden allebei boos. Beiden voelen de neiging om te vechten. In eerste instantie vechten ze met elkaar. Barbara schreeuwt tegen John dat ze vindt dat hij niet zorgzaam genoeg is, terwijl John boos terugkaatst dat hij haar volkomen onredelijk vindt.

John grijpt vanzelf naar het ‘zwaard’ van het bekende. Omdat hij zich geen concrete situaties kan herinneren waarin hij niet zorgzaam is geweest, eist hij dat Barbara hem een voorbeeld geeft.
Barbara daarentegen kan geen duidelijke voorbeelden geven die voor John logisch of redelijk klinken. Dat komt simpelweg omdat ze volledig in haar gevoel zit. Ze zwaait als het ware met het ‘zwaard’ van het onbekende.
Waarschijnlijk heb je dit soort situaties zelf al tientallen keren meegemaakt.

Barbara handelt vanuit iets wat nog onbekend is: een intuïtie, een gevoel. John daarentegen wil een antwoord dat gebaseerd is op het bekende. Omdat Barbara hem geen “redelijk” antwoord kan geven – een antwoord waarover hij kan redeneren – stormt hij het huis uit, overtuigd dat zijn vrouw gek is.

Barbara blijft thuis achter. Ze heeft geen andere keuze dan haar boosheid – haar emotie – toe te laten als gids in haar zoektocht naar antwoorden. Vastbesloten om te begrijpen waarom ze voelt dat haar man niet zorgzaam genoeg is, gebruikt ze haar boosheid om de diepte van haar eigen innerlijke, nog onbekende wereld te onderzoeken.

John loopt ondertussen halverwege de straat. Ook hij gebruikt zijn boosheid – zijn emotie – als gids. Hij probeert te begrijpen waarom zijn vrouw zich volgens hem zo onredelijk gedraagt. Wanneer hij echter geen logische antwoorden vindt, begint er onbewust langzaam een gevoel te ontstaan voor wat zijn vrouw hem misschien eigenlijk probeerde duidelijk te maken. Op het moment dat dat gevoel doordringt, blijft John letterlijk stilstaan. Hij begint wat hij zojuist heeft aangevoeld te vergelijken met wat hij al weet over zijn eigen gedrag.

In beide gevallen zien we dat emoties leidend zijn bij het zoeken in het donker, mits we dat natuurlijke proces de ruimte geven. Maar we doen het beide anders.

Kenmerken van een emotioneel volwassen man

Een emotioneel volwassen man:

• Kent zijn emoties en kan ze benoemen.
• Leeft zijn emoties niet uit.
• Reageert niet op de emoties van anderen maar zoekt naar antwoord: waar gaat het over?
• Neemt verantwoordelijkheid voor zijn gedrag.
• Kan toegeven iets verkeerd te hebben gedaan (maar alleen als hij dat zelf ook vind) zonder zichzelf klein te maken.
• Kan kritiek absorberen zonder direct in de verdediging te schieten.
• Stelt gezonde grenzen.
• Gaat conflicten niet uit de weg.
• Durft kwetsbaar te zijn zonder zich zwak te voelen.
• Kan luisteren zonder meteen oplossingen aan te dragen.
• Heeft zelfrespect én respect voor anderen.
• Stelt vragen ipv aannames te maken en onderzoekt zo zijn eigen emoties en die van de ander.