LEER CONFLICTEN GEBRUIKEN

Bij ons mannen gaat het over leiderschap. We weten/voelen ongeveer wat we wel/niet willen. We initiëren vervolgens intelligente samenwerking met de vrouwelijke polariteit: vrouw/vriendin, kinderen, en aan mensen die je leiding geeft.
Leiderschap impliceert dat je open bent en alleen durft te staan. Je neemt de volle verantwoordelijkheid en verbergt je nergens achter. Dat betekent dat je dus getest, uitgedaagd, zult worden: door het leven, door je vrouw, je kinderen, je werknemers, enz. Soms openlijk, soms indirect. Hoe daarmee om te gaan?

Spanningen

Polariteit impliceert spanning. Het hele leven is een web van relaties, van spanningen. Er is altijd een spanning tussen jou en een ander of iets anders. Bijvoorbeeld tussen jouw perceptie en die van een ander of tussen wat jij wil en wat de ander wil. Of tussen jouw wereldbeeld en wat je leest in de media en wat je om je heen ziet.
In een volwassen man-vrouw relatie is spanning natuurlijk: als man handel je vanuit het bekende waarover je kunt denken. Als je vrouw in vrouwelijke modus is zit ze in het onbekende en daarover kun je alleen voelen. Dat kan lastig zijn voor ons mannen en dat is extra zo als de gevoelens irrationeel zijn want die roepen irrationele emoties op.

Maar ook in jezelf zijn er natuurlijke spanningen, bijvoorbeeld tussen je verlangen en de realiteit, of je verlangen en je angst. Of tussen wat je vindt dat je hoort te doen en wat je wil doen. Of tussen wat je weet (!) dat aan de orde is om te doen en waar je zin in hebt. Enzovoort.

Een spanning is een schijnbare tegenstelling die vraagt om een overbrug¬ging. Het is een oproep/kans om creatief te worden: 1+1=3. Je moet het contact/relatie ermee aangaan. Zo evolueert bewustzijn, dat is de functie van spanningen. Maar een spanning is ook vaak lastig en in plaats van er iets actiefs (= creatiefs) mee te doen, doen we iets re-actiefs.

Voorbeelden daarvan zijn:
• Ontkennen of onderdrukken van de spanning: ‘niks aan de hand’. Dit is vluchtgedrag en leidt tot grote onduidelijkheid. Soms is chaos het gevolg.
• Weglopen, de relatie stoppen.
• Zwichten, opheffen van de spanning: je past je aan, of de ander past zich aan, vaak uit angst voor een conflict of omdat je denkt dat we aardig moeten zijn voor elkaar. Pleasen bijvoorbeeld. Dit leidt tot stagnatie: er wordt niets geleerd.
• Een compromis sluiten: in de politiek onvermijdelijk omdat je met elkaar verder moet, maar waarom zou dat gelden in een relatie? Het is zelden echt constructief want beiden passen zich aan. Ook acceptatie van verschillen zonder naar overbrugging of een diepere synthese te streven is een vorm van com¬promis. Geen echte win-win.
• Compensatie, schijnoplossingen, soms in het verborgene uitgevoerd. Bijvoorbeeld, vreemdgaan als een relatie niet bevredigt.
• Projecteren: de spiegel die de ander je voorhoudt niet toe eigenen maar hem/haar beschuldigen.

Conflicten

Als er spanningen zijn die we niet actief aangaan, waar we (nog) geen antwoord op hebben, of geven, leidt dat tot intensiteit en vroeg of laat tot een conflict. Conflicten horen bij het leven maar ze hoeven niet per se groot te worden of uit de hand te lopen. Verschillende opvattingen en visies botsen met elkaar en het is zelden zo dat de één helemaal gelijk heeft en de ander helemaal on¬gelijk. Beiden kunnen dus juist winnen aan zelfkennis en levenservaring door het conflict. Dat heet (diepere) harmonie door conflict, ofwel, nieuwe ervaringskennis.

Een relatie zonder spanning en zonder conflict kan prettig zijn maar leidt niet tot evolutie. Je zit en blijft in een comfort zone (hoe lastig soms ook): het is wat je kent. Er wordt en/of ontkend, en/of gezwicht en/of er worden compromissen gesloten en/of geheime oplossingen bedacht. Zie boven. Dit dient het leven niet en vroeg of laat zul je het tot je schade en schande merken. De man die we Jezus noemen zegt daarover in de christelijke bijbel: “Denk niet dat ik gekomen ben om de vrede te brengen, ik ben gekomen om het zwaard te brengen”. Leer dus ook het (onderscheidende) zwaard hanteren.

De taak van de man in een relatie is om spanningen creatief te gebruiken en bij een conflict voor klaarheid te zorgen. We zijn de actieve polariteit en brengen het onbekende in kaart. Dat gaat dus weer over leiderschap: initieer intelligente samenwerking. Heb respect voor je eigen standpunt en dat van de ander. Maar laat het daar niet bij. Accepteer dat er een echt verschil is dat overbrugd moet worden. Doe dat met de intentie ver¬binding te houden en te luisteren met je gevoel. Wat brengt, zegt die ander nou eigenlijk? Wat hoor ik niet? En wat wordt in mij niet gehoord? In die ruimte kan nieuwe (zelf)kennis en een diepere harmonie worden gecreëerd waarin beiden winnen.

Emoties

Maar dat vraagt van je dat je leert omgaan met vooral twee emoties: angst en boosheid.

Een emotie is iets anders dan een gevoel: een gevoel is irrationeel weten en komt op uit het niets. Emoties daarentegen zijn altijd secundair: je hoort iets, je ziet, leest, denkt, voelt iets, of iemand doet wat en er is een natuurlijke reactie, een emotie.

Zoals de naam al zegt: emotie drukt een beweging uit, emoties zijn wensen. Angst, de wens om te vluchten. Boosheid, de wens om te vechten. Melancholie, de wens om te veranderen en vreugde, de wens om leven.Allemaal pure, positieve emoties. Waarom positief? Omdat ze je leiden naar nieuw weten, nieuwe zelfkennis, als je ze bewust weet te gebruiken. Ze geven immers aan waar je het antwoord zoeken moet.

Gemengde emoties* doen dat niet; ze zijn negatief totdat je ze uit elkaar weet te halen. Irritatie bijvoorbeeld is boosheid gemengd met tenminste één andere pure emotie; vaak is dat angst. Met alle moet je apart werken. De meeste emoties die mensen ervaren zijn gemengd en leiden nergens toe totdat je geleerd hebt de angst, boosheid en melancholie (en soms vreugde) erin te onderkennen. Hier moet je goed in worden.

Als er sprake is van angst, boosheid of melancholie wijst dat eigenlijk altijd op een conflict, innerlijk of uiterlijk, groot of klein. Je bent in contact met iets onbekends, ook al denk je te weten wat het is.

Angst

De angst voor conflicten is groot. Als je toegeeft aan angst verlies je con¬trole en reageer je impulsief: je vlucht, op wat voor manier dan ook. Bevriezen is ook een vorm van vluchten: je dissocieert, d.w.z. je bent er als het ware niet meer. Of je bent er nog wel maar doet niks.

Hoe met angst om te gaan?
De kern is: gebruik de impuls om te vluchten door bewust een stap terug te doen, om de situatie beter en helderder te bekijken, en daarna stap¬pen vooruit te zetten:

1. Erken om te beginnen dat je ergens bang voor bent, dus onderdruk dat besef niet. Angst is heel natuurlijk en hij kan je klaarwakker maken. Gebruik dat voor het volgende:
2. Onthecht. Dat doe je door te gaan zien dat waar je bang voor bent gebaseerd is op aannames. Wat hierbij helpt is jezelf vragen te stellen, zoals: “Waarvoor ben ik bang? Wat is het erge daarvan? Waarom kan/wil ik daar niet mee zijn?” en die vragen steeds weer voelend te herhalen. “Is er een feitelijke basis voor wat ik denk dat er kan gebeuren of is dit gebaseerd op vermoedens? Wat moet ik verder doen om ervoor te zorgen dat ik een volledig en objec¬tief beeld krijg van de situatie en mijn angsten?” Wat vaak werkt is een sparring partner zoeken die je helpt om objectiever te kijken want vaak zit je in een tunnelvisie. De meeste aannames zijn namelijk illusies.
3. Meestal weet je nu ook wat je te doen staat, wat aan de orde is. Niet vluchten maar juist een stap naar iets toe: een lastig gesprek aangaan bijv. of een andere actie.
4. Onderneem nu die actie, zet een stap, hoe klein ook, en nog een stap en ga door.

Gebruik je angst dus om klaarwakker te zijn en onberispelijk te handelen.

Boosheid

Boosheid is een andere emotie die vrijwel altijd optreedt als er een con¬flict is. Je hebt ergens last van: je bent boos of geïrriteerd over ‘iets’. Dat is de aanleiding. Sommige mensen verstoppen zelfs die waarneming: zie de vier reacties op spanning. Ze weten dan niet wat er gebeurd is wat hun boosheid opwekte. Of ze registreren zelfs de boosheid niet. Laat dat niet gebeuren, wees wakker, wees alert.

De stappen om met boosheid om te gaan zijn:

1. Erken dat je boos bent over iets: wat precies?
2. Realiseer je dat dat ‘iets’ meestal alleen maar een aanleiding is.
3. Reageer zo min mogelijk. Niet onderdrukken, niet defensief zijn maar ook niet uitleven: gaan schreeuwen bijv. Dat vraagt zelf¬beheersing. Vaak gebeurt dat uitleven toch. Hou het kort. Een time-out nemen kan dan een goed idee zijn.
4. Onderzoek wat echt speelt door het gevoel van boosheid bij je te houden, in je lichaam. Het is een pittige energie. Ga niet malen in je hoofd, hou het in je lichaam. En richt je aandacht op de kleine dingen om je heen. Dat vraagt discipline. Stel jezelf vragen. Bijv.: wat raakt me zo, waar gaat het conflict echt over? Maar geef geen rationele antwoorden. Laat het ‘probleem’ steeds weer los. Enz. Het kan helpen als je dat onderzoek samen met iemand kan doen.
5. Vroeg of laat leidt dit absorptie proces je naar klaarheid. Waar gaat het echt over? Je voelt het als je het, of iets ervan, te pakken hebt: klik. Het is een plotseling inzicht: nieuwe kennis daalt in. Je weet dan ook vanzelf wat je te doen staat.
6. Actie: doe wat aan de orde is.

Als je hierin bedreven, snel wordt, wordt een conflict een dans. De kern van werken met boosheid is: onderdruk haar (!) niet, leef haar ook niet uit maar gebruik haar voor jezelf. Als je boos bent verdwijnt de angst. Gebruik die energie om werkelijk vrij te staan en vrij te worden in je ex¬pressie. Een volwassen man doet dat voor zichzelf maar is zo ook een voorbeeld voor anderen. Je vrouw zal zich vrijer voelen om met lastige dingen te komen en zo verdiept jullie relatie en leven zich en wordt het rijker. Zo inspireer je je omgeving. Bijlage 2 (intelligent confronteren) geeft een model hoe je kunt werken met emoties en vooral boosheid.
Maar onthoudt dit: de kern van elk goed, zinvol gevecht is een innerlijk gevecht. Velen van ons kennen een innerlijk conflict en dat heeft de beste literatuur voortgebracht. Faulkner, lang geleden Nobel prijs¬winnaar voor literatuur, noemt dat ‘het menselijk hart in conflict met zichzelf’. Het is een creatieve spanning die je naar nieuw weten leidt.

Vertrouw je eigen weten

Vrij blijven van sociale conditionering – dat wat de maatschappij, je sociale omgeving enz. vindt dat goed gedrag is – is niet gemakkelijk. Keer op keer wordt de volwassen man gedwongen om zijn kennis, zijn houding, zijn acties en vooral zijn geloof in zichzelf te checken, opnieuw te beoor¬delen en wellicht aan te passen. Nooit kan hij zich veroorloven zelf¬genoegzaam te worden, want als hij dat doet, wordt hij onmiddellijk kwetsbaar voor aanvallen.

Alleen door pal te staan in je eigen weten, je hart open en wakker, steeds bereid om je kennis bij te stellen en nieuwe inzichten toe te laten, sta je stevig in het eeuwig durende gevecht tegen toegeven aan de nooit aflatende druk van de omgeving. Dus confronteer jezelf dagelijks – fysiek, emotioneel, mentaal. Zo leer je in jezelf geloven, in je eigen wijsheid, in je oordeel en heb je het recht en ben je in staat anderen te confronteren waar dat voor jouw leven relevant is.

Het is voor een man die volwassen wil zijn geen optie om conflicten en confrontatie niet te kunnen hanteren. Dat heeft namelijk onmiddellijk gevolgen voor degenen die receptief ten opzichte van hem zijn: vrouw, kinderen, werknemers enz. Je vrouw, bijvoorbeeld, kan dan in moeder¬modus gaan. Die kan een conflict wel aan maar dit leidt nooit tot nieuwe kennis. Of ze blijft in vrouwelijke modus maar gaat aan zichzelf twij¬felen, wat niet helpt. Hopelijk trapt ze daar niet in en geeft ze jouw haar eerlijke feedback en die kan zeer pittig zijn. Je moet als man dan de klappen staande in ontvangst weten te nemen: haar feedback weten te incasseren en te absorberen.
Dat laatste houdt in dat je zo objectief mogelijk kijkt naar wat ervan klopt en wat niet en dat je antwoord geeft: haar gelijk geeft waar ze gelijk heeft en niet meegaat in waar jij vindt dat ze ongelijk heeft. Je blijft trouw aan je eigen, diepste weten maar je blijft ook in verbinding met haar.

Eerlijkheid

Je kunt alleen samenleven als man en vrouw zonder familiariteit als eer¬lijkheid voorop staat. Dit heet ongeconditioneerde liefde: eerlijkheid boven alles. Als er eerlijkheid is, is er geen ruimte voor disrespect, non¬chalance en voor vermijding en ontwijking van de waarheid. Eerlijkheid houdt je relatie fris en nieuw.

Tot slot

Leven zonder conflicten is niet mogelijk maar is ook ongewenst: dan zit je in een comfort zone. Het onbekende (in je en buiten je) wordt niet in kaart gebracht en de evolutie van bewustzijn stagneert. Het is wat we eerder moeder-bewustzijn hebben genoemd (ook mannen manifesteren dat!). Moeder-bewustzijn heft de polariteiten op en dus ook potentiële conflicten. Er is maar één waarheid. En als er een moeder is, is er in een man-vrouw relatie ook een kleine (meestal brave) jongen. Of, in de politiek bijvoorbeeld, rebellen (populisme); dit is polarisatie, en dat is verschil zonder verbinding, dus geen creatieve spanning.
Nieuwe harmonie-door-conflict daarentegen betekent dat je intelligent omgaat met de polariteiten. Dat is een kwestie van leren met vallen en opstaan. Geef jezelf die ruimte want we maken allemaal fouten. Begin met kleine stappen: ‘babysteps’. Misschien is dat laatste wel de belang¬rijkste les als het gaat om conflict en confrontatie. Als je maar stappen zet.

* Voorbeelden van gemengde emoties zijn:
verlegen, gespannen, verdrietig, zwak, bedreigd, jaloers, paniekerig, ge¬jaagd, ontevreden, onzeker, schaamtevol, gekwetst, gebruikt, verraden, afgewezen, benauwd, woedend, gefrustreerd, vernederd, vijandig, afhan¬kelijk, verloren, ongeduldig, verveeld, nutteloos. Enzovoort.