Wat is er aan de orde voor mannen in deze tijd?

(press here for English)

Hoe staat het met de man?

Man-zijn is niet langer vanzelfsprekend.
Vrouwen hebben zich de laatste decennia enorm ontwikkeld en dat is een goede zaak, ook voor ons mannen.
Vrouwen gaan nu eenmaal vaak eerst als het om veranderen gaat.
Zij dagen ons uit en de boodschap is: het oude is nu echt voorbij.
Maar hoe staat het dan met ons, ons man-zijn?
Wat ik om me heen zie stelt me niet gerust.

Ik zie mannen die terug willen naar het oude. Ik zie mannen die zich braaf aanpassen aan vrouwen en zich soms met trots feminist noemen. Ik zie mannen die het hebben opgegeven. En ik zie heel veel mannen die maar wat doen omdat ze geen besef hebben wie ze zijn en wat ze kunnen zijn.
Verwarring alom.
En toch hoeft het zo niet te zijn.

Diep verborgen in iedere man is een kern, en die roept hem, nodigt hem uit om de volle betekenis van mannelijkheid, zijn potentieel, te voorschijn te brengen en te manifesteren. De mannelijke polariteit ten volle in te nemen. Maar dat is behoorlijk beangstigend. En dus kiezen de meeste mannen er voor die roep niet te horen en hun oren hiervoor te sluiten. Te druk in hun hoofd. Te druk met de waan van de dag. Maar eigenlijk en fundamenteel: te bang.

man-zijn: een levenstaak

Helaas, want als elke man zou óp staan om de eer, schoonheid en kracht van zijn ware mannelijke potentieel te claimen, zou de wereld veranderen. En als je deze kracht voor jezelf terugvordert, zul je de veranderingen in de wereld om je heen zien.
En dus zijn we terug bij de verwarring die, wat mannen betreft, dus zelf veroorzaakt is. Omdat de ontdekkingsreis naar binnen, en vervolgens naar buiten – in feite een oproep tot een avontuur – als te veeleisend en te uitdagend wordt ervaren.

Over hoe het dan wel moet met dat man-zijn wordt in de media best veel geschreven, zeker ook door vrouwen die het vaak, hoe kan het ook anders, als een opvoedingskwestie zien. ‘Moeder’ – overigens ongeacht geslacht – die jongens vertelt dat ze weer heel erg ondeugend zijn geweest en dat het nu toch echt hoog tijd wordt dat ze zich gaan gedragen. Of ‘moeders’ die al die sekse verschillen maar onzin vinden, want voor haar zijn we immers allemaal gelijk.
Maar hoewel luisteren naar wat vrouwen te zeggen hebben belangrijk is, ze kunnen ons niet vertellen hoe man te zijn. Je aanpassen aan hun wensen gaat niet werken. Misschien heb je het tot je schade en schande al gemerkt. Zo niet, dan zul je daar nog achter komen. Moeder heeft haar kans gehad. Jij bent nu aan zet.

Visie op man-zijn

De vraag is waar we een visie op man-zijn op moeten baseren nu de oude vanzelfsprekendheid voorbij is. Maar vooral ook, en daar zit het probleem, “nu veel mannen en vrouwen, en zeker het meer hoog opgeleide deel onder ons, het natuurlijke gevoel zijn kwijtgeraakt wat man-zijn of vrouw-zijn is en daarentegen gekozen hebben voor intellectuele complexiteit.”*
Die intellectuele discussie gaat dan over ‘nature’ vs ‘nurture’, natuur versus opvoeding. En als het over natuur hebben gaat het over biologie en met name vaak over de invloed van hormonen. Hormonen die nu ook bewust kunnen en worden ingezet om sekse veranderingen te creëren. Sekse en dus ook het gevoel van man-zijn is immers in deze benaderingswijze niet meer dan het resultaat van hormonen.
Eindelijk zijn we meester over de natuur en kunnen we een leven op eigen voorwaarden creëren.
Ik geloof dat dit een grote misvatting is.

Het begin van man en vrouw

Vanuit de esoterie en vooral de Toltec Teachings* – de oudste en diepste kennis die er is over de fundamentele aard der dingen – en vanuit eigenlijk alle spirituele tradities komt een heel ander beeld naar voren als het gaat over de essentie van man-zijn en vrouw-zijn.

De korte versie is:
In het begin was er eenheid, harmonie, maar onbewust. Geest.
Toen kwam uit het niets een vraag, een wens op naar zelfkennis: wie ben ik?
Om zichzelf te leren kennen scheidde de Geest wat het al kende van wat het nog niet kende. Dit veroorzaakte de splitsing van bewust-zijn (bewustzijn in de zin van awareness) in mannelijk (het al bekende) en vrouwelijk (het nog onbekende). Polariteit met al zijn creatieve (en seksuele) spanning was hiermee geschapen. Vanaf dat moment ging de kosmische Adam op jacht naar de kosmische Eva om zo zichzelf helemaal bewust te leren kennen.

De volgende stap was incarnatie als een fysiek en sociaal wezen: man en vrouw. Dat creëerde het mysterie van de seksen (gender). De implicaties hiervan waren verreikend.
Uitgangspunt is dat we allemaal geestelijke wezens zijn die afwisselend incarneren als man en vrouw – gender bestaat alleen op aarde. Door intelligent met de andere pool samen te werken verwerven we zelfkennis en brengen zo de evolutie van ‘awareness’ verder. Biologie en hormonen zijn hier dus expressie, materialisatie, van geestelijke principes; ze zijn volgend, niet oorzakelijk.

Esoterische kennis is uiteraard geen rationele wetenschap. Het is echter het diepste, overgeleverde weten van de mensheid: haar erfgoed.* Het hart kan het verstaan, je rationele verstand zelden. Met je gevoel kun je resonantie – irrationeel weten – ervaren. Maar je dient nooit onkritisch te zijn. Dit ‘weten’ dient altijd in de praktijk getest te worden door ernaar te handelen. Klopt het? Werkt het? Zo ja, dan is het echte kennis, ervaringskennis, geworden, geen theorie.
Uit persoonlijk ervaring zeg ik: het werkt.
Dus over wat voor kennis over man-zijn en vrouw-zijn hebben we het hier?

De man

De man wordt geacht de intentie van de Geest te manifesteren en voortdurend actief – grensoverschrijdend – bezig te zijn om het nog onbekende in kaart te brengen en te materialiseren. Kortom, zelfkennis te verwerven en iets nieuws wat bijdraagt te creëren. Het is niet voor niks dat alle profeten en alle echte uitvinders – alle grote grensverleggers – mannen waren, tot op de dag van vandaag. (Maar ze werden in alle gevallen op essentiële wijze ondersteund door vrouwen, waarover straks meer). Elke man, op zijn eigen bescheiden wijze, heeft dit vermogen. Je roept het op, uit het niets; dit is wat elke man kan en wat de kern is van man-zijn.

We hebben het hier, voor alle duidelijkheid, over het mannelijk potentieel. De realiteit is helaas dat veel mannen vandaag de dag ineffectief zijn en niets of weinig ervan realiseren dat werkelijk bijdraagt. Er zelfs geen besef van hebben. Mannelijkheid, volwassen mannelijkheid, is een potentieel: het is er, wacht op je, maar je moet het zelf claimen en eigen maken.
Volwassen man worden is een zoektocht die het karakter heeft van een levenstaak. Als je die aangaat ben je in feite bezig je eigen handboek te schrijven, uniek voor elke man.
Het is belangrijk dit te weten in deze tijd waarin mannen soms vrouwen proberen te zijn en vrouwen mannen.

De vrouw

De vrouw vertegenwoordigt de aarde, het leven op aarde. Ze is eigenlijk alles wat nog ongedifferentieerd is: orde en chaos, licht en donker, lief en vilein. Maar ook mannelijk en vrouwelijk. Ieder die een beetje oplet heeft dat al ervaren. Haar benadering past hierbij en is receptief, voelend. Irrationeel maar nooit onlogisch!
Zij heeft weet van dingen en ziet verbanden waar een man vaak geen weet van heeft. Hij heeft haar nodig om zichzelf te leren kennen en om het hele plaatje te gaan zien; zij heeft hem nodig om wat ze voelend weet om te zetten in bewuste kennis zodat het de evolutie van bewustzijn kan gaan dienen. Ze is een mysterie – een potentieel – dat ontsluierd moet en gekend wil worden.

Waar mannelijkheid zijn oorsprong heeft in de scheppende leegte ligt de oorsprong van vrouwelijkheid in de wachtende baarmoeder. En die twee vullen elkaar aan. Als ze intelligent samenwerken wordt het onbekende in kaart gebracht en wordt er iets nieuws gecreëerd en gebaard. En iedereen heeft daar baat bij.

Moeder, het mannelijke in de vrouw

Maar, vrouwen zijn duaal zegt de esoterie: behalve de vrouw in de vrouw, die we hierboven gekarakteriseerd hebben, is er de ‘Moeder’ in de vrouw. Het is het deel van haar wat al in kaart gebracht is en het is mannelijk in bewustzijn. Moeder weet wat goed is voor kinderen (en ook voor haar vaak nog niet helemaal volwassen man) en als ze ouder is wordt ze vaak een belichaming van de wijze matriarch. Zij kan wat een man ook kan en soms beter. Ze kan maatschappelijk een grote rol spelen zoals nu ook steeds meer gebeurt, maar ze mag het nooit ten koste laten gaan van de vrouw in haar. Anders wordt haar unieke potentieel nooit in kaart gebracht.
Dat is wat er gebeurt als de andere manifestatie van de moeder overheerst: die is bazig en dwingend. Subtiel soms maar in het ergste geval als de stiefmoeder in de sprookjes. Die gaat het om macht en controle. Op vrouwelijkheid kijkt ze neer want die is zwak, kwetsbaar en machteloos. Ze vindt het mannelijke belangrijker dan het vrouwelijke en dus stopt intelligente samenwerking. Deze moeder werkt niet mee aan de evolutie van bewustzijn: ze is bezig met een eigen agenda, die gaat over instandhouding en dat leidt tot stagnatie.

Dit moeder-bewustzijn manifesteert zich overigens ook bij mannen. Het is de dominante kracht in de huidige samenleving. Bureaucratie in zijn vervorming is een manifestatie hiervan, de grootbanken, het farmaceutisch-medische complex die veel van onze omgang met ziekte bepaalt, enz. enz
Zij zijn in feite uit op controle, ze willen dat je je macht uit handen geeft.

De kleine jongen: passief en/of rebel

Voor ons mannen is het van belang te weten dat als we ons hulpeloos en passief gedragen we in feite die controlerende moeder – in de vrouw en in de maatschappij – oproepen. Hetzelfde gebeurt als we rebelleren. We nemen onze verantwoordelijkheid niet voor ons man-zijn als vertegenwoordiger van de Geest. We plaatsen de macht buiten ons. We zijn ineffectieve, zwakke mannen geworden, gedragen ons als kleine jongens.
Als we in een langdurige relatie zijn met de vrouw drukt zich dat bijv. uit doordat we haar vriendin noemen. Of partner. Maar niet vrouw, mijn vrouw, want dat zou haar vrijheid aantasten. Maar met echte vrijheid heeft dit niks te maken; we zijn liever vrijblijvend.
We zijn vooral bange mannen: oh zo voorzichtig.
Met zo’n vriendin of partner deel je in het beste geval een kind en een huis maar hoe staat het met je ‘purpose’? Je diepste intentie, doel, dat wat jouw leven zin geeft en waar je zin in hebt. Deel je dat met haar? Of heeft je vriendin/partner geen interesse daarin want ze heeft immers haar eigen carrière en agenda?
Waarom ben je dan eigenlijk bij elkaar?

Je diepste intentie

Heb je eigenlijk wel zo’n intentie, zo’n gevoel van richting, heb je wel een koers in het leven? Zodat je zin van onzin kunt onderscheiden. Want dat is waar man-zijn over gaat: discrimineren tussen wat echt bijdraagt aan het leven en zinvol is en wat onzin is. Van daaruit kun je leiding geven: aan je eigen leven, aan je vrouw, je kinderen en als je een bedrijf hebt je werknemers. Je bent immers vertegenwoordiger van de Geest op aarde en de intentie van de Geest is altijd evolutie, geen stagnatie, en zeker geen chaos of zinloze destructie, zoals we zoveel om ons heen zien.
Als je in contact bent met je diepste intentie trek je vanzelf de juiste vrouw aan. Een vrouw die hetzelfde wil als jij en receptief is en je wil ondersteunen omdat je zo je gezamenlijke doel realiseert. Zij kan je brengen wat jij niet ziet. Zo vul je elkaar aan. Dan gaat je relatie ergens over. Dan pas ben jij haar man en zij jouw vrouw.
Vrouwen wachten op dit soort mannen. Zoals een goede vriendin van mij ooit hartgrondig verzuchtte: “waar blijf je man?” (Ze had het, voor alle duidelijkheid, over haar eigen man).

Je hart volgen

Waar het in essentie over gaat is dat je als man moet leren luisteren en leven naar je hart – dat je het hart leidend maakt in je leven, niet je verstand. Want het hart dient vanzelf de evolutie van het leven en ‘weet’ je ‘purpose’ al is dat maar een gevoel van richting.
Tegelijkertijd dien je stevigheid en absorptievermogen te ontwikkelen want dat hart brengt je vervolgens in onbekend vaarwater, voortdurend nieuw en daar ontmoet je ook je noodzakelijke uitdagingen en conflicten. Het hart is open maar bepaald niet lief of lievig: het spreekt altijd de waarheid ook al is die onaangenaam.
Dat is echte vriendschap, een typische mannelijke kwaliteit. De wereld wacht daarop.

Volwassen mannelijkheid

Volwassen mannelijkheid – echt man-zijn – gaat niet over de buitenkant, een sixpack hebben, stoer of cool zijn, enz. Sorry, dat is voor jongens. Het gaat niet over machismo, niet over dominantie, niet over macht hebben over anderen. En ook niet over een grote seksuele potentie hebben of hoeveel vrouwen voor je vallen.
Dat is allemaal een karikatuur van man-zijn.
En nee, pas je ook niet aan aan hoe vrouwen willen dat je bent. Ten eerste, ze is niet consequent; misschien heb je het tot je schade en schande al gemerkt. Ten tweede, moeder heeft haar kans gehad. Je wordt verondersteld volwassen te zijn zelf uit te vinden wat werkt en niet werkt als man.
Neem je verantwoordelijkheid. Luister altijd naar wat een echte vrouw te zeggen heeft, weeg het in je hart maar neem dan zelf een beslissing. Je bent man en jij alleen bepaalt wat aan de orde is in jouw leven, welke kant je opgaat.

Voor haar, de vrouw in je leven, is dat uiteraard niet anders. Maar als ze eenmaal gekozen heeft haar leven met dat van jou te verbinden wees dan niet timide maar ga het ten volle aan met haar. Volg je hart, deel alles met haar en werk intelligent samen. Dat impliceert ook dat je conflicten niet uit de weg gaat maar leert gebruiken. Als jij duidelijk de mannelijke polariteit inneemt vallen zaken als de rolverdeling tussen man en vrouw vanzelf op hun plaats. Wees daarin praktisch.

Als man dien je je potentieel voor jezelf te claimen. Niemand kan het je geven.
Doe je best, wees moedig, neem verantwoordelijkheid voor jouw leven, jouw uitdagingen, en ga ze aan.
Dat is de weg die leidt naar volwassen mannelijkheid.

Een volwassen man

  • ‘Weet’ zijn koers, zijn richting in het leven;
  • geeft van daaruit leiding aan zijn leven en relaties;
  • neemt verantwoordelijkheid voor wat hij doet en laat;
  • initieert altijd intelligente samenwerking met de vrouw;
  • weet dat als hij helemaal man is, zij helemaal vrouw kan zijn;
  • staat op een gezonde manier in zijn kracht;
  • gebruikt conflicten zodat iedereen wint;
  • verlaat zijn comfortzone en creëert het nieuwe;
  • draagt betekenisvol bij aan zijn omgeving en
  • heeft plezier in zijn leven.


  • *
    Ik heb heel veel esoterische, spirituele (en ook mythische) teksten onderzocht op het thema man-vrouw. Veruit de beste, helderste en diepste uitleg vond ik in de Toltec Teachings zoals verwoordt door Théun Mares. Het 2e en 3e deel van boek 3, respectievelijk ‘The Quest for Maleness’ en ‘Unveiling the Mystery of the Female’ zijn expliciet hieraan gewijd. Elke man of vrouw met een diepe interesse hierin raad ik deze boeken aan.